نعمت معرفت

﴿وَعَلَّمَكَ مَا لَمۡ تَكُن تَعۡلَمُۚ وَكَانَ فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكَ عَظِيمٗا ١١٣﴾ [النساء: ۱۱۳] «و آنچه نمیدانستی، به تو آموخت و خداوند، فضل بزرگی بر تو دارد».

جهالت و بیسوادی، ضمیر و وجدان را نابود میکند و سرزندگی را از بین میبرد و عمر را تباه و ضایع مینماید.

﴿إِنِّيٓ أَعِظُكَ أَن تَكُونَ مِنَ ٱلۡجَٰهِلِينَ ٤٦﴾ [هود: ۴۶] «تو را پند میدهم که از جاهلان مباشی».

علم و دانش، نور بصیرت، حیات روح و سوخت محرک طبیعت و فطرت است:

﴿أَوَ مَن كَانَ مَيۡتٗا فَأَحۡيَيۡنَٰهُ وَجَعَلۡنَا لَهُۥ نُورٗا يَمۡشِي بِهِۦ فِي ٱلنَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُۥ فِي ٱلظُّلُمَٰتِ لَيۡسَ بِخَارِجٖ مِّنۡهَاۚ﴾ [الأنعام: ۱۲۲] «آیا کسی که مرده بود و ما او را زنده گرداندیم و برایش نوری قرار دادیم که در پرتو آن میان مردم راه میرود، مانند کسی است که در تاریکیهاست و نمیتواند از آن بیرون بیاید؟»

شادمانی و آرامش، با علم و دانش همراه است؛ چون به وسیله علم و دانش، امور پیچیده حل میشوند، انسان گمشده خود را مییابد و آنچه را که پنهان است، کشف میکند. انسان، همواره شیفته اطلاع یافتن از تازهها و آگاه شدن از زیباییهاست. اما جهالت، یعنی خستگی و اندوه؛ چون جهالت و بیسوادی، زندگی و حیاتی است که تازگی و زیبایی ندارد و دیروزش مانند امروز و امروزش، مانند فرداست.

اگر میخواهی خوشبخت باشی، به دنبال علم و دانش برو و به جستجوی معرفت و شناخت بپرداز و امور مفید را به دست بیاور تا ناراحتیهایت از میان برود. ﴿وَقُل رَّبِّ زِدۡنِي عِلۡمٗا ١١٤﴾ [طه: ۱۱۴] «و بگو: ای پروردگارم! به دانشم بیفزای».

﴿ٱقۡرَأۡ بِٱسۡمِ رَبِّكَ ٱلَّذِي خَلَقَ ١﴾ [العلق: ۱] «بخوان بنام پروردگارت؛آن که آفرید».

پیامبر صلی الله علیه و سلم میفرماید: «هر کس که خداوند نسبت به او اراده خیر داشته باشد، به او آگاهی و بینش دینی میدهد».

کسی که علم و دانش ندارد، نباید به مال و مقام خود افتخار کند؛ چون زندگی و عمر او کامل نیست. ﴿۞أَفَمَن يَعۡلَمُ أَنَّمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ ٱلۡحَقُّ كَمَنۡ هُوَ أَعۡمَىٰٓۚ﴾ [الرعد: ۱۹] «آیا کسی که میداند آنچه از سوی پروردگارت بر تو نازل شده، حق است، مانند کسی است که نابیناست؟»

زمخشری مفسر قرآن میگوید:

سهري لتنقیح العلــوم ألذ لي من وصل غانیة وطیب عناق

«بیداریم برای بازبینی علوم، برای من از وصال و هم آغوشی با زنی خواننده و عطر آگین، لذت بخشتر است».

وتمایلي طـرباً لحـل عویـصة أشهي وأحلي من مدامة ساقي

«وقتی با شادی برای حل مشکلی علمیروی میآورم، این کار برایم از جامهای شراب ساقی، شیرینتر و گواراتر است».

وصریر أقلامي علی أوراقها أحلي من الدوکــاء والعشـاق

«صدای قلم فرسایی من بر کاغذها، برایم شیرینتر از هیاهو و غوغای عاشقان است».

والــذ من نقـر الفتـاة لدفها نقری لألقی الرمل عن أوراقي

«ضربه زدنم بر روی برگهای کاغذ برای دور کردن خاکها از روی آن، زیباتر و لذت بخشتر از کوبیدن دختر جوان بر طبلش میباشد».

یا من یحاول بالاماني رتبتي کم بین مستغل وآخر راقي

«ای کسی که فقط با خیال و آرزو تلاش میکنی تا به مقام من برسی! بدان که میان کسی که دست و پایش بسته و کسی که بالا میرود، تفاوت بزرگی است».

أبیت سهران الدجي وتبیته نوماً وتبغي بعد ذاك لحاقي

«من، شبهای تاریک را بیدار سپری میکنم و تو آن را در خواب میگذرانی؛ آیا باز هم میخواهی به مقام من برسی»؟!

دانش و معرفت چه زیباست و چقدر آرامش و آسودگی خاطر میآورد: ﴿أَفَمَن كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٖ مِّن رَّبِّهِۦ كَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ وَٱتَّبَعُوٓاْ أَهۡوَآءَهُم ١٤﴾ [محمد: ۱۴] «آیا کسی که بر دلیلی از سوی پروردگارش باشد، مانند کسی است که کار بدش برای او آراسته گردید و یا مانند آنان که از امیال و هواهای نفس خود پیروی کردهاند»؟

برگرفته از کتاب : غم مخور

مؤلف:عائض القرنی

مترجم: محمدگل گمشادزهی