رابطه ی اسلام با سیاست و حکومت

پاسخ به شبهه : اسلام هیچ رابطهای با سیاست و حكومت ندارد

برخی از دانش آموختگان اروپایی مدعی هستند كه اسلام یك دین است و دین عبارت است از رابطه ی انسان با پروردگارش و بس و هیچ رابطهای با حكومت و دولت ندارد، و اگر از آنان سوال شود كه آیا این نظریه شما را قرآ ن و سنت تأیید میكند؟ از جواب دادن عاجز میمانند زیرا برای ادعای خود سند و برهانی از قرآن و سنت ندارند تا از آن استدلال كنند بلكه فرهنگ و نظامهای اروپایی را كه معتقد به جدایی دین از دولت است تحصیل كردهاند و تحت تأثیر آن قرار گرفتهاند و گمان میكنند كه این نظریه (جدایی دین از سیاست) شامل حال تمام كشورها و نظامها میگردد و اگر عقل داشتند درك میكردند كه نظام ساختگی و فرهنگ اروپایی نمیتواند در این مورد برای آنها دلیلی باشد چون برای حل یك مسئله اسلامی باید از نظام اسلام استدلال نمود، زیرا اگر اسلام در میان دین و دنیا جدایی قائل شود در آن صورت ادعای آنها صحیح است و اما اگر نظام اسلام مجموعه دین و دنیا است و در میان عبادت و رهبری، مسجد و دولت پیوند میدهد در آن صورت ادعای آنها باطل و مردود است.

چندین سال پیش من با گروهی از جوانان مصری كه در رشته حقوق تحصیل كرده بودند جلسهای داشتم و درباره اسلام و نظام اسلام و نظام حكومت بحث و گفتگو شد آنها معتقد بودند كه اسلام هیچ رابطهای با حكومت و دولت ندارد و من خطا بودن عقیده ی آنها را برایشان توضیح دادم و گفتم: شما حقوقدان هستید و علیه اسلام بدون دلیل قضاوت میكنید و میگویید كه، اسلام با حكومت هیچ رابطهای ندارد یكی از آنها سخن مرا قطع كرد وگفت: شما از قرآن دلیلی بیاورید كه اسلام در میان دین و دولت وحدت قائل است.

من هدف او را فهمیدم و گفتم: آیا دلیلی از سنت پیامبر صلی الله علیه و سلم شما را كفایت نمیكند؟ گفت: نه. زیرا قرآن دستور خداوند است و بس. من بسوی دوستان وی نگاه كردم همه را دیدم كه به همین عقیده اصرار میورزند من از این جوانانی كه شدیداً به قرآن ایمان داشتند و از احكام آن بیخبر بودند بسیار تعجب كردم و برای این مسلمانان بسیار تأسف خوردم كه جهالت آنان از تعلیمات قرآن باعث شده است تا دو حكم از آشكارترین احكام قرآن را انكار ورزند.

نخست: اینكه اسلام در میان دین و دنیا وحدت قائل است.

دوم: اینكه سنت پاك پیامبر صلی الله علیه و سلم برای هر مرد و زنی حجت است، همچنان كه قرآن برای همه مردان و زنان حجت میباشد.

و اما این جوانان مسلمانی كه به قرآن ایمان داشتند نمیدانستند كه قرآن كریم بر مجازات قاتل، تجاوزگر، دزد، زانی و بهتان زننده، دستور داده است و خداوند در این مورد میفرماید: ﴿ یاأَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَیكُمُ الْقِصَاصُ فِی الْقَتْلَى ﴾ [البقرة: ۱۷۸]. «ای كسانیكه ایمان آوردهاید حكم قصاص در مورد كشته شدگان بر شما نوشته شده است». و نیز خداوند میفرماید: ﴿ وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ یقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِیرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِیةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ ﴾ [النساء: ۹۲]. «برای هیچ فرد با ایمانی جایز نیست كه مؤمنی را به قتل برساند، مگر اینكه این كار او از روی خطا و اشتباه رخ دهد و كسی كه مؤمنی را از روی خطا بكشد باید یك برده مؤمن آزاد كند و به كسان او خون بها بپردازد».

و خداوند میفرماید: ﴿ إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِینَ یحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَیسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ یقَتَّلُوا أَوْ یصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَیدِیهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلَافٍ أَوْ ینْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ﴾ [المائدة: ۳۳]. «همانا كیفر آنها كه با خدا و پیامبر به جنگ بر میخیزند و در روی زمین دست به فساد میزنند این است كه اعدام شوند، یا بدار آویخته گردند یا دست راست و پای چپ آنها بریده شود یا از سرزمین خود تبعید گردند».

و خداوند میفرماید: ﴿ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَیدِیهُمَا ﴾ [المائدة: ۳۸]. «هر مرد و زنی كه دزدی كند دستهایشان را قطع كنید». و نیز میفرماید: ﴿ٱلزَّانِیةُ وَٱلزَّانِی فَٱجۡلِدُواْ كُلَّ وَٰحِدٖ مِّنۡهُمَا مِاْئَةَ جَلۡدَةٖ﴾ [النور: ۲]. «به هر یك از زن و مرد زناكار صد تازیانه بزنید». و خداوند میفرماید: ﴿وَٱلَّذِینَ یرۡمُونَ ٱلۡمُحۡصَنَٰتِ ثُمَّ لَمۡ یأۡتُواْ بِأَرۡبَعَةِ شُهَدَآءَ فَٱجۡلِدُوهُمۡ ثَمَٰنِینَ جَلۡدَةٗ﴾ [النور: ۴]. «و كسانى كه به زنان پرهیزگار نسبت زنا مى دهند، آن گاه چهار گواه نمى آورند، به آنان هشتاد تازیانه بزنید». و در اینجا نصوص بسیاری وجود دارد كه عدهای از جرائم را حرام و قابل مجازات قرار میدهد و اما بعضی از جرائم مجازات آن محدود است مانند مجازات مرتد و بعضی غیر محدود مانند تعزیر، سب و شتم كننده و خیانت در امانت و….

این همه جرائم را قرآن حرام قرار داده و مجازاتی نیز مقرر كرده است، تحریم جرائم و تعیین مجازات از مسائل عبادی نیست بلكه از مسائل سیاسی و حكومتی است و اگر اسلام در میان دین و دولت وحدت و یگانگی قائل نمیشد، هیچ وقت تنفیذ این احكام را در قرآن كریم ذكر نمیكرد در حالیكه اسلام تمام مسلمین را مؤظف میسازد تا حكومت و دولتی تأسیس كنند و وظیفه دولت است تا تمام قوانین اسلام را بمرحلهی اجرا درآورد، و نیز حسب فرمان قرآن كریم نحوه تشكیل حكومت اسلامی باید شورایی باشد چنانكه خداوند میفرماید: ﴿وَأَمۡرُهُمۡ شُورَىٰ بَیۡنَهُمۡ﴾ [الشوری: ۳۸]. «وكارشان را با مشورت یكدیگر انجام میدهند». و نیز خداوند به پیامبر اسلام میفرماید: تا با صحابهی كرام در امور كشوری مشورت كند ﴿وَشَاوِرۡهُمۡ فِی ٱلۡأَمۡرِ﴾ [آلعمران: ۱۵۹]. «ای پیامبر در كارها با آنها مشورت كن».

وجود نظام شوری اقتضا میكند تا دولت و حكومتی اسلامی وجود داشته باشد و اگر اسلام دین و دنیا را جدا از هم میدانست هیچگاه نحوه تشكیل حكومت را پیشنهاد نمیكرد، قرآن كریم دستور میدهد تا در میان مردم به عدالت و طبق دستورات منزل خداوندی حكومت شود، چنانكه خداوند میفرماید: ﴿إِنَّ ٱللَّهَ یأۡمُرُكُمۡ أَن تُؤَدُّواْ ٱلۡأَمَٰنَٰتِ إِلَىٰٓ أَهۡلِهَا وَإِذَا حَكَمۡتُم بَیۡنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحۡكُمُواْ بِٱلۡعَدۡلِ﴾ [النساء: ۵۸]. «خداوند بشما امر میكند كه امانتها را به صاحبان آن برسانید، هنگامیكه در میان مردم داوری میكنید از روی عدالت داوری كنید». و نیز میفرماید: ﴿وَأَنِ ٱحۡكُم بَیۡنَهُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ﴾ [المائدة: ۴۹]. «و باید درمیان آنها طبق آنچه كه خداوند نازل كرده است حكم كنی»، و خداوند میفرماید: ﴿وَمَن لَّمۡ یحۡكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ﴾ [المائدة: ۴۴]. «و هر كسی كه به احكام نازل كرده خداوند حكم نكند كافر است». و مهمترین كار دولت بر سر مردم حكومت كردن است و قرآن كریم در میان دین و دولت پیوند داده است و دولت را مؤظف ساخته تا بر اساس نظام اسلام حكومت كند و قرآن امر به معروف و نهی از منكر را واجب قرار میدهد خداوند میفرماید: ﴿وَلۡتَكُن مِّنكُمۡ أُمَّةٞ یدۡعُونَ إِلَى ٱلۡخَیۡرِ وَیأۡمُرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَینۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ﴾ [آلعمران: ۱۰۴]. «باید از میان شما گروهی دعوت به نیكی كنند و امر به معروف و نهی از منكر نمایند».

و از نظر شریعت اسلامی تمام چیزهای جایز، معروف و تمام چیزهای ناجایز، منكر هستند. و اسلام بر افراد و جماعات مسلمین وظیفه امر به معروف و نهی از منكر را واجب قرار داده است پس بنابراین ایجاد دولت و حكومت اسلامی هم واجب و ضروری است، زیرا اگر دولتی اسلامی موجود نباشد، دستورات اسلام به مرحله تعطیل درخواهند آمد.

قرآن كریم در میان دین و دنیا این چنین پیوند و رابطه برقرار كرده است و نیز در نصوص بسیاری در میان دین و دنیا رابطه برقرار میكند حتی گاهی جستجو كننده نص واحدی را مشاهده می كند كه در میان امور دینی و اخلاقی و امور دنیوی پیوند داده است بطور مثال خداوند میفرماید: ﴿قُلۡ تَعَالَوۡاْ أَتۡلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمۡ عَلَیۡكُمۡۖ أَلَّا تُشۡرِكُواْ بِهِۦ شَیۡu200dٔٗاۖ وَبِٱلۡوَٰلِدَیۡنِ إِحۡسَٰنٗاۖ وَلَا تَقۡتُلُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُم مِّنۡ إِمۡلَٰقٖ نَّحۡنُ نَرۡزُقُكُمۡ وَإِیاهُمۡۖ وَلَا تَقۡرَبُواْ ٱلۡفَوَٰحِشَ مَا ظَهَرَ مِنۡهَا وَمَا بَطَنَۖ وَلَا تَقۡتُلُواْ ٱلنَّفۡسَ ٱلَّتِی حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۚ ذَٰلِكُمۡ وَصَّىٰكُم بِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ١٥١﴾ [الأنعام: ۱۵۱]. «بگو: بیایید آنچه را كه پروردگارتان بر شما حرام كرده است برایتان بخوانم اینكه چیزی را شریك خدا قرار ندهید و به پدر و مادر نیكی كنید و فرزندانتان را از ترس فقر نكشید ما، شما و آنها را روزی میدهیم و به كارهای زشت نزدیك نشوید چه آشكار باشد یا پنهان و نفسی را كه خداوند كشتن آن را حرام كرده است بقتل نرسانید مگراز روی استحقاق این چیزی است كه خداوند شما را به آن سفارش كرده تا درك كنید».

این نص واحدی است كه شرك به الله و نافرمانی والدین و قتل ظاهری و پوشیده را حرام قرار داده است چه دلیل بهتری از این در پیوند دین و دنیا.

و دولت اسلامی وظیفه دارد تا حسب دستورات قرآن امور دینی و دنیوی را انجام دهد خداوند در این مورد میفرماید: ﴿ٱلَّذِینَ إِن مَّكَّنَّٰهُمۡ فِی ٱلۡأَرۡضِ أَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُواْ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَنَهَوۡاْ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ﴾ [الحج: ۴۱]. «مؤمنین آنهایی هستند كه اگر در روی زمین به آنان اقتدار و تمكین دهیم نماز بپادارند و زكات میدهند امر به معرف و نهی از منكر میكنند».

و این نص قاطعانه دلالت میكند كه دولت اسلامی نمونه، مردم خود را به اقامه نماز و ادای زكات و امر به معروف و نهی از منكر امر میكند و نیز دولت اسلامی را مؤظف میسازد تا تمام امور سیاسی را طبق اصول اسلام حل نماید و در این مورد در قرآن كریم نصوص بسیاری آمده است كه بعلت تنگی مقام گنجایش ذكر آنها وجود ندارد، و خصوصاً در مورد جنگهای داخلی و خارجی، جنگ و صلح، معاهدات، معاملات و احوال شخصی در قرآن كریم دستورات لازم ذكر شده است.

و قرآن حق فقراء را در اموال اغنیاء فرض كرده است و نیز برای یتیمان و مساكین و مسافر از بیت المال حقوق تعیین نموده است و برای تمام امور دنیوی و نیز تمام امور عبادات و اعتقادات احكام صادر كرده است و امور دنیوی را طبق اصول دینی و اخلاقی استوار كرده، دین و اخلاق را برای تنظیم امور دولت و توجیه حاكمان و مردم وسیلهای اتخاذ نموده است و در میان دین و دولت بصورتی پیوند داده است كه از نظر اسلام دولت یعنی دین و دین یعنی خود دولت است.

و اما این جوانان مؤمن و معتقد به قرآن نمیدانند كه پیروی از تمام اعمال تشریعی و دستورات پیامبر اسلام صلی الله علیه و سلم بدستور خود قرآن بر تمام مسلمین جهان واجب است زیرا كه پیامبر اسلام صلی الله علیه و سلم ازخواهشات نفسانی خود سخن نمی گوید بلكه هر چه میگوید از جانب خداوند است چنانكه خداوند میفرماید: ﴿وَمَا ینطِقُ عَنِ ٱلۡهَوَىٰٓ ٣ إِنۡ هُوَ إِلَّا وَحۡیٞ یوحَىٰ ٤﴾ [النجم: ۳-۴]. «پیامبر اسلام هرگز به هوای نفس سخن نمیگوید بلكه سخن او غیر از وحی خداوند نیست». و در مورد اطاعت و پیروی از اوامر و دستورات پیامبر اسلام خداوند در قرآن دستورات بسیاری داده است چنانكه میفرماید: ﴿یٰٓأَیهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوٓاْ أَطِیعُواْ ٱللَّهَ وَأَطِیعُواْ ٱلرَّسُولَ﴾ [النساء: ۵۹]. «ای كسانیكه ایمان آورده اید از خدا و پیامبر اطاعت كنید». و نیز میفرماید: ﴿مَّن یطِعِ ٱلرَّسُولَ فَقَدۡ أَطَاعَ ٱللَّهَ﴾ [النساء: ۸۰]. «كسی از پیامبر اطاعت كند از خدا اطاعت كرده است». خداوند میفرماید: ﴿قُلۡ إِن كُنتُمۡ تُحِبُّونَ ٱللَّهَ فَٱتَّبِعُونِی یحۡبِبۡكُمُ ٱللَّهُ وَیغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِیمٞ ٣١﴾ [آلعمران: ۳۱]. «ای پیامبر اسلام به مردم بگو: اگر شما خدا را دوست میدارید از من پیروی كنید خداوند شما را دوست میدارد». و نیز میفرماید: ﴿وَمَآ ءَاتَىٰكُمُ ٱلرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَىٰكُمۡ عَنۡهُ فَٱنتَهُواْ﴾ [الحشر: ۷]. «آنچه را كه پیامبر بشما دستور میدهد بگیرید و انجام دهید و آنچه را كه نهی میكند واگذارید».

و نیز خداوند میفرماید: ﴿فَلَا وَرَبِّكَ لَا یؤۡمِنُونَ حَتَّىٰ یحَكِّمُوكَ فِیمَا شَجَرَ بَیۡنَهُمۡ ثُمَّ لَا یجِدُواْ فِیٓ أَنفُسِهِمۡ حَرَجٗا مِّمَّا قَضَیۡتَ وَیسَلِّمُواْ تَسۡلِیمٗا ٦٥﴾ [النساء: ۶۵]. «به پروردگارت سوگند كه آنها مؤمن نخواهند شد مگر اینكه تو را در اختلافات خویش برای داوری طلب كنند و سپس در دل خود از داوری تو احساس ناراحتی نكنند وكاملاً تسلیم شوند». و خداوند میفرماید: ﴿لَّقَدۡ كَانَ لَكُمۡ فِی رَسُولِ ٱللَّهِ أُسۡوَةٌ حَسَنَةٞ لِّمَن كَانَ یرۡجُواْ ٱللَّهَ وَٱلۡیوۡمَ ٱلۡأٓخِرَ وَذَكَرَ ٱللَّهَ كَثِیرٗا ٢١﴾ [الأحزاب: ۲۱]. «البته اقتدار وپیروی از رسول خدا برای شما الگوی خوبی است و نیز برای كسی كه به ثواب خدا در روز قیامت امیدوار باشد و خدا را بسیار یاد كند».

برگرفته از کتاب : اسلام در زندان دوستان نادان و علمای ناتوان

مؤلف: عبدالقادر عوده

مترجم: عبدالرحمن اللهوردی

- - , .