حکم قطره در گوش و حلق و بینی برای روزه دار از دیدگاه پزشکی

فقه اسلامی یکی از بخش های پویا و متغیر دین هست که بنا بر نیاز و بروز قضایای جدید پاسخگوی این امور می باشد. همان طوری که بروز امری جدید نیازمند صدور حکمی جدید یا تغییر حکم قدیم است اکتشافات جدید و پیشرفت علم هم باید در این زمینه به عنوان عاملی مؤثر در استخراج و صدور فتوا مد نظر قرار گیرد.

در فقه صیام و مبطلات روزه اختلاف نظرهای متفاوتی بین علما وجود دارد. یکی از این قضایا حکم استفاده از قطره های دارویی است که برای درمان بیماری های بینی، چشم و گوش کاربرد دارند.

رسیدن ماده ای به جوف مبطل روزه هست و در این قضیه تقریباً همه اتفاق نظر دارند. اختلاف نظر هم در مورد نوع ماده و منفذی که این ماده توسط آن وارد بدن شده بوجود می آید. نکته ای که توجه من را به خود جلب کرد حکم علمای شوافع در مورد قطره ی گوش و یا هر ماده ای که در کانال گوش وارد شود می باشد. بعضی از آنها قطره هایی که برای بینی و چشم استفاده می شوند را مبطل روزه ندانسته بودند اما قطره گوش را مبطل می دانند.

با توجه به اینکه حکم صریحی در این مورد وجود ندارد، اگر از دیدگاه پزشکی به قضیه نگاه کنیم شاید در مورد این حکم نیاز به بازنگری و تحقیق بیشتر وجود داشته باشد.

چشم انسان از طریق کانالی به بینی متصل است. انتهای بینی هم به حلق وصل هست و ترشحات چشم و بینی در نهایت وارد حلق می گردند. با این توضیحات هر قطره ای که در چشم یا بینی ریخته شود امکان رسیدن به حلق را دارد اما در مورد گوش قضیه کاملاً متفاوت هست.

گوش انسان از سه قسمت خارجی، میانی و داخلی تشکیل شده است. گوش داخلی به مغز و مایع مغز نخاعی اطراف مغز ارتباط دارد. گوش میانی از طریق شیپور استاش با بینی متصل است و گوش خارجی هم ارتباطش فقط با فضای بیرون می باشد و بین گوش خارجی و میانی پرده ای نفوذ ناپذیر وجود دارد که حتی هوا هم میان آن دو رو و بدل نمی شود (مگر در افرادی که پرده گوش آنها معیوب باشد). قطره های گوش در حالت عادی به هیچ عنوان وارد گوش میانی نمی گردد بنا براین به هیچ عنوان وارد جوف نمی گردد (مگر در افرادی که پرده گوش آنها معیوب باشد). با این توضیحات اگر قطره بینی و چشم مفطر نباشد به طریق اولی قطره گوش هم نباید مفطر باشد.

البته این قضیه را از جنبه دیگری هم قابل تامل هست. مضمضه مفطر نیست. با اینکه می دانیم در هنگام مضمضه اندکی آب در دهان باقی خواهد ماند و طبیعتاً به حلق راه خواهد یافت حتی اگر تمام آبی را که وارد دهان نموده ایم خارج کنیم، ولی چون آب طعم و بو ندارد ما مانده آنرا حس نمی کنیم. قطره های چشمی، بینی و گوش که استفاده می شود از لحاظ حجمی بسیار کم هستند و پس از مصرف در ترشحات رقیق می گردند و در نهایت از لحاظ حجمی بیشتر از حجم آبی که پس از مضمضه در دهان باقی می ماند نخواهد بود ولی چون داری بو و طعم هستند ما راحت تر آن را در حلق حس می کنیم.

البته بسیاری از علمای معاصر حکم به جواز استفاده از هر سه نوع قطره را داده اند با توجه به این یافته ها شاید این حکم صحیح تر و دقیق تر باشد.

والله اعلم بالصواب

دکتر ابراهیم نام آور – متخصص گوش و حلق و بینی
منبع: گاهنامه ترنم باران – شماره سوم – صفحه ۳۰

تابش...